ZODIAC News
Bản tin công nghệ
Lịch sử phát triển của máy chiếu (Kỳ I): Khởi nguyên của một ngành công nghiệp
09:25 | 28/05/2020

Máy chiếu ngày nay là thiết bị hiển thị thiết yếu, được sử dụng phổ biến từ cơ quan, trường học cho đến trong không gian sinh hoạt gia đình. Máy chiếu giúp người xem bước vào thế giới của của những hình ảnh, bộ phim mà họ yêu thích hay hằng mơ ước được trải nghiệm. Câu chuyện về lịch sử phát triển của máy chiếu cũng đầy màu sắc và rực rỡ như chính những hình ảnh mà chúng tạo ra cho chúng ta.

 

Đằng sau chiếc máy chiếu là cả một câu chuyện dài đầy thú vị

Thời đại tiền máy tính

Sở dĩ gọi thời kì này là tiền máy tính bởi sự ra đời của máy tính tạo bước ngoặt lớn lao cho ngành công nghiệp trình chiếu, đưa công nghệ kĩ thuật số thay thế hoàn toàn các công nghệ hiện hữu trên máy chiếu từ trước đó. Tuy vậy, một số thiết bị được sáng tạo ra trong thời kì này đã thiết lập nền tảng cho sự ra đời và phát triển của máy chiếu sau này.

Một trong những thiết bị đầu tiên mang “tính” máy chiếu được gọi là Magic latern tức lồng đèn ma thuật. Nó được tạo ra năm 1659 bởi một nhà khoa học Hà Lan tên Christian Huygens, công thức hiển thị của “máy chiếu” này là sử dụng một tấm gương lõm để hướng ánh sáng từ đèn lên một phiến kính có hình ảnh, qua đó hiển thị hình ảnh với kích thước lớn hơn, tất nhiên là chất lượng hình ảnh không thể được đảm bảo, nhưng ít nhất đã giúp cho con người có những hình dung đầu tiên về cách thức hiển thị hình ảnh.

 

Magic latern là thực thể sơ khai nhất của máy chiếu

Khoảng những năm 1756, nhà vật lý, kỹ sư người Thụy Sỹ Leonhard Euler đã phát triển thiết bị được gọi là máy chiếu không thấu quang. Theo đó, một hình ảnh hay vật thể sẽ được đặt bên trong thiết bị, ánh sáng từ chiếc đèn đặt phía trước vật thể sẽ phản chiếu hình ảnh của vật thể thông qua hệ thống gương và lăng kính.

 

Một máy chiếu không thấu quang cổ điển

Cũng trong thời kì này, Jacques Charles, một nhà khoa học người Pháp, đã phát minh ra một thiết bị gọi là megascope. Nó có chức năng như máy chiếu không thấu quang và chủ yếu được Jacques Charles sử dụng cho các bài giảng, đây là lần đầu tiên ứng dụng của trình chiếu hình ảnh được ứng dụng cho giáo dục. Vào năm 1872, một nhà sáng chế, Henry Morton đã trình diễn một biến thể khác của máy chiếu không thấu quang. Nó được thiết kế cho những nơi đông người và sử dụng đèn oxyhydrogen để chiếu hình ảnh. 

 

Henry Morton trình diễn hình ảnh với máy chiếu sử dụng đèn oxyhydrogen

Những năm từ 1940 đến 1960

Thập niên 40 đến 60 chứng kiến sự phát triển của những chiếc máy tính đầu tiên cùng những chiếc máy chiếu quang học sử dụng cơ chế quang học và bóng đèn để trình chiếu hình ảnh. Giai đoạn này là khởi nguyên cho sự phát triển của máy chiếu dưới danh nghĩa là một thiết bị điện tử thiết yếu cho đời sống xã hội con người. Dòng máy chiếu giai đoạn này bao gồm hai biến thể chính: máy chiếu slide và máy chiếu overhead.

Máy chiếu Slide

Kết cấu đơn sơ của máy chiếu slide nguyên thủy

Một trong những máy chiếu đầu tiên trở nên phổ biến trong giai đoạn này là máy chiếu slide. Máy chiếu này đã được sử dụng để chiếu các slide ảnh lên màn hình. Ánh sáng từ nguồn sáng như bóng đèn sợi đốt được chiếu vào các slide hình hoặc tài liệu với kích thước 35mm thông qua một thấu kính ngưng tụ bằng cách sử dụng gương phản xạ. Ánh sáng truyền qua slide lên một thấu kính hội tụ chiếu một hình ảnh lớn trên màn hình. Máy chiếu slide trở nên phổ biến trong các tổ chức giáo dục cũng như tại gia trong thập kỷ này.

Máy chiếu Overhead

Một máy chiếu overhead đang trình chiếu hình ảnh

Máy chiếu overhead  là một biến thể của máy chiếu slide. Thiết bị này được giới thiệu một vài năm sau khi máy chiếu slide phổ biến với công chúng. Hoạt động của máy chiếu overhead tương tự như máy chiếu slide. Ánh sáng từ một nguồn như bóng đèn halogen công suất cao được truyền qua một thấu kính ngưng tụ vào vật thể để chiếu hình ảnh lên màn hình. 

Tuy nhiên, các máy chiếu này sử dụng những tấm phim trong suốt thay vì slide hình ảnh. Những tấm phim này có kích thước tương tự như các tờ giấy. Hình ảnh có thể được vẽ hoặc in và phải được đặt ngửa lên trên máy chiếu. 

 

Overhead từng là dòng máy chiếu thông dụng nhất thập niên 60

Máy chiếu overhead có gương đảo ngược hình ảnh phản chiếu được tạo ra bởi hướng đặt của tấm phim. Máy chiếu overhead cũng có một quạt gió để ngăn bóng đèn quá nóng khi vận hành. Những máy chiếu này được sử dụng phổ biến trong các chương trình huấn luyện của quân đội Hoa Kỳ trong Thế chiến II cũng như trong các cơ sở giáo dục và văn phòng.

Hai dòng máy chiếu trên vẫn phổ biến cho đến những năm cuối thập niên 90, khi máy chiếu kỹ thuật số trỗi dậy và thay thế chúng. Dù đã trở thành những kí ức trong dòng chảy thời gian, nhưng di sản và giá trị lịch sử của những dòng máy chiếu cổ điển đối với sự hình thành và phát triển của công nghệ trình chiếu là không thế phủ nhận. Đây là một trong những thành tựu to lớn của khoa học-công nghệ góp phần xây dựng xã hội văn minh của nhân loại.

Còn tiếp....

Cùng đón đợi kỳ II của loạt bài viết Lịch sử máy chiếu tại www.zodiac.com.vn

 

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Các bài mới
Các bài đã đăng